Regio's en Departementen

Trassylvanië

Alba Iulia

Hotel Cetate, Bd. Horia 41, Alba Iulia - Tel. (0258) 813 604

Alba Iulia heeft 60.000 inwoners en is gelegen in een vlakte met lage heuvels rondom. Het oude centrum ligt keurig binnen de vesting met zijn gracht en muren. Het moderne deel van de stad is gescheiden door het weidse Piata Unirii en werd gebouwd in de geest van Ceausescu : flats aan kaarsrechte, haaks op elkaar staande straten. Een groter contrast tussen geschiedenis en modern-communisme is nauwelijks denkbaar.

Geschiedenis :

Apoulon, Colonia Apulensis, Balgrad, Gyulaféhérvar, Weissenburg, Karlsburg - allemaal benamingen voor de stad die tegenwoordig op de kaart staat als Alba Iulia. Al die namen in verschillende talen duiden op machtswisselingen en een heterogene bevolking.
Vanaf de oudheid
Apoulon was de naam die de Daciërs gaven aan de nederzetting die ze hier stichtten en die met zekerheid al in de 2de eeuw v.Chr. bestond. De Romeinen bouwden er een sterk castrum van waaruit ze de omgeving beheersten. In de buurt van deze vesting ontstond de stad, die de naam Colonia Apulensis kreeg en zich ontwikkelde tot een voornaam bestuurlijk en economisch centrum. De economie kon floreren dank zij de goudwinning in de nabijgelegen Apuseni-bergen.
In de middeleeuwen, toen Transsylvanië onder de Hongaren kwam te vallen, dook in verscheidene benamingen het woord 'wit' op : Balgrad (Slavisch) en Weissenburg (Duits) betekenen beide 'witte burcht'. Het Hongaarse Gyulaféhérvar betekent bijna hetzelfde : 'de witte burcht van Gyula'. Slaven, Hongaren, Duitsers - zij waren allemaal bewoners van deze stad bij de rivier de Mures. Om de naamgeving extra gecompliceerd te maken werd Weissenburg in de 18de eeuw ook nog eens omgedoopt tot Karlsburg, ter ere van de Oostenrijkse keizer Karel VI. De huidige naam Alba Iulia betekent ook 'het witte Julia'. Alba Iulia fungeerde van 1548 tot 1685 als hoofdstad van Transsylvanië. In de periode dat Mihai Viteazul de drie Roemeense landen Walachije, Moldavië en Transsylvanië had verenigd (1599- 1600), was het zelfs hoofdstad van geheel Roemenië.
Twintigste eeuw
Toen na de Eerste Wereldoorlog Transsylvanië toeviel aan Roemenië en er voor de tweede keer in de geschiedenis een Romania Mare (Groot-Roemenië) ontstond, lag het voor de hand om de eenheid uit te roepen in de oude hoofdstad Alba Iulia. Dat gebeurde op 1 december 1918 - een grote dag in de Roemeense geschiedenis en de huidige Nationale Feestdag. Zo'n 100.000 mensen trokken naar Alba Iulia om in de stad te zijn bij de tekening van het verenigingsverdrag.
In de sterk nationalistische sfeer van na de Eerste Wereldoorlog werd in de jaren 1921-1922 op de plek van de verwoeste kroningskerk van Mihai Viteazul een nieuwe orthodoxe kathedraal neergezet, waar koning Ferdinand (al sinds 1914 aan de macht) op 15 oktober 1922 plechtig werd gekroond.
De kroonprins kreeg de luisterrijke titel 'Groot-vojvode van Alba Iulia'.
De stad was na de Eerste Wereldoorlog in emotioneel-nationalistisch opzicht het centrum van het land, meer dan de officiële hoofdstad Boekarest. Nog steeds beschouwen velen Alba Iulia als het hart van Roemenië. Zij wijzen er op dat Judet Alba (District Alba), waarvan Alba Iulia de hoofdstad is, de vorm heeft van een hart. Het is echter ook mogelijk er een druiventros in te zien.

Bezienswaardigheden :

Het mooiste en interessantste gedeelte van Alba Iulia is de enorme cetate (vesting), tussen 1715 en 1738 door de Oostenrijkers neergezet op de plek van het vroegere Romeinse castrum. Vanaf Piata Unirii, dan ziet u twee imposante kerken : links de orthodoxe kathedraal waar koning Ferdinand werd gekroond en rechts de rooms-katholieke kathedraal, met ernaast het bisschoppelijk paleis waar ooit Mihai Viteazul resideerde.
Vooral de katholieke kathedraal is van architectonisch belang. In aanmerking genomen dat de kerk werd gebouwd tussen grofweg 1200 en 1500, hoeft het geen verbazing te wekken dat ze een mengeling is van romaanse-, gotische- en renaissance-stijlen.
Een romaans uiterlijk heeft bijvoorbeeld het zuidelijke portaal, in renaissancestijl is de sterk gedecoreerde kapel aan de noordkant, toegevoegd in 1512. De spitsbogen en spitsboogvensters zijn typisch gotisch. Let ook op de toren, die oogt als een Italiaanse campanile. Het heeft vier eeuwen geduurd voor de toren klaar was. Rechts van de ingang zijn sarcofagen te bezichtigen van onder meer de vorstelijke familie De Hunedoara. Hun beroemdste telg, Iancu de Hunedoara, ligt hier ook. Als generaal en vojvode van Transsylvanië bracht hij in de 15de eeuw de Turken gevoelige nederlagen toe. Vlak na de succesvolle slag bij Belgrado (1456) stierf hij aan de pest.
Musea :
Achter de katholieke kerk staat een ruiterstandbeeld van Mihai Viteazul uit 1968. Hiertegenover is de straat waar de twee belangrijke musea van Alba Iulia liggen : Muzeul Unirii Alba Iulia (Museum van de Eenwording Alba Iulia) en Sala Unirii (Zaal van de Eenwording). Muzeul Unirii Alba Iulia is een groot historisch museum, gevestigd in een gebouw uit 1853 dat oorspronkelijk 'Babylon' heette.
Een wandeling door het museum is een wandeling door de Roemeense geschiedenis vanaf het Paleolithicum. Bijzonder zijn de keramiek uit de omgeving van Alba Iulia en het prachtige, gave marmeren godenbeeldje Liber Pater uit de Romeinse tijd, gevonden in 1789. In de Sala Unirii, een gebouw uit 1906, werd op 1 december 1918 het unificatieverdrag getekend waarbij Transsylvanië werd verenigd met Roemenië. De langgekoesterde wens van de Roemenen om de drie landen Walachije, Moldavië en Transsylvanië tot één geheel te maken zoals Mihai Viteazul dat rond 1600 ook al had gedaan, ging daarmee in vervulling.
Voor de Hongaren in Transsylvanië moet deze dag een dieptepunt in de geschiedenis zijn geweest, want zij woonden vanaf dat moment niet meer in Hongarije en hadden plotseling de Roemeense overheid en de Roemeense wetten te respecteren. En de Roemenen traden streng op : zij dwongen de Hongaarse grootgrondbezitters hun grond af te staan aan de Roemeense boeren. Over dit drama schrijft Patrick Leigh Fermor in zijn boek 'Tussen wouden en water' (Contact, Amsterdam 1990).
In Sala Unirii staan links- en rechtsboven in de ruime hal twee groten uit de geschiedenis afgebeeld : Mihai Viteazul en Alexandre Ioan Cuza. Vervolgens komt men door een houten deur in de eigenlijke Zaal van de Eenheid met links- en rechtsboven wederom afbeeldingen : respectievelijk de vojvoden en de Transsylvanische revolutionairen van 1848. In het midden staat het bureau waaraan de overeenkomst werd getekend.
Obelisk :
Loopt u de vesting helemaal door, dan komt u bij een monumentale, barokke poort, versierd met reliëfs en beeldhouwwerk. Midden bovenop een beschadigd standbeeld van keizer Karel VI, zegevierend over de Turken. Buiten de poort staat een 28 m hoge obelisk met een gevleugeld Overwinningsbeeld (1937).
Afgebeeld op het kunstwerk zijn Horea, Cloêca en Criêan, drie Roemeense boeren die in 1784 de opstand tegen de merendeels Hongaarse grootgrondbezitters leidden. Nadat de rebellie de kop was ingedrukt, werden Horea en Cloêca geradbraakt op de plek waar nu de obelisk staat; Criêan had zelfmoord gepleegd.
Porseleinfrabriek :
Zeer interessant is een bezoek aan porseleinfabriek Apulum. Het is een belevenis om rond te lopen in de toonzaal, waar niet alleen kopjes, borden en schotels staan uitgestald. U ziet er ook een verzameling porseleinen lampen, vazen, dieren en bloemen. Tot de topstukken behoort een landkaart van Roemenië met rondom een cirkel van figuurtjes in verschillende Roemeense klederdrachten. Weelderig is de witporseleinen kaptafel van Elena Ceausescu, ooit gemaakt als verplicht verjaardagsgeschenk voor de vrouw van de dictator.

Omgeving :

Ongeveer 16 km ten zuiden van Alba Iulia ligt Sebes, met de Studententoren, die ooit deel uitmaakte van de verdedigingswerken van de stad. De toren is genoemd naar de groep studenten die van hieruit verzet bleef bieden tegen de Turken, toen die in 1438 Sebes hadden ingenomen.
Blaj, van Alba Iulia 45 km naar het noordoosten, was vroeger een centrum van Roemenen die de Russisch-orthodoxe religie aanhingen.
Op zo'n 10 km ten noorden van Alba Iulia ligt de mooie, rustieke wijnstreek van Jidvei.